Kontakt: szczyglice.glogow@gmail.com

Historia

Górkowo

Wieś, od roku 1984 osiedle wiejskie w granicach miasta Głogowa, odległe od centrum o 3,4 km. Położone jest w południowo-zachodniej części miasta, u podnóża Wzgórza Górowskiego, (169 m n.p.m., przed wojną Wzgórze Bismarcka).

Pochodzenie nazwy jest jednoznacznie słowiańskie. Już w 1154 r. wzmiankowana jest ona w dokumencie dotyczącym kasztelanii głogowskiej, jako Gorkau. W 1345 r. występuje nazwa Gorka. Późniejsza forma Gorkau funkcjonowała aż do 1937 r. Najpóźniej od początków XIII w. do sekularyzacji w 1810 r., wieś należała do uposażenia prepozytów i kanoników głogowskiej kolegiaty (tłumaczy to przewagę wyznania katolickiego wśród mieszkańców w całym tym okresie).

Położenie naturalne wsi odegrało w historii istotną rolę, w przeważającym stopniu hamującą jednak jej rozwój. Powodem było bezpośrednie sąsiedztwo wzgórza, w czasach wojen wykorzystywanego z reguły jako strategiczne miejsce w operacjach przeciwko twierdzy głogowskiej. Ujawniło się to już w czasach wojny trzydziestoletniej, która doprowadziła Górkowo do ruiny, a mieszkańców zmuszała do szukania schronienia w pobliskiej Rzeczypospolitej. Mimo odbudowy, wioska nie wykazywała następnie znamion rozwoju. W 1790 r. liczyła „12 dymów” i zamieszkiwały ją 54 osoby, wśród których przeważało chłopstwo służebne. Odnotowany jest karczmarz i dwa wiatraki. Rozpoczęta w grudniu 1806 r. i trwająca przeszło 7 lat okupacja napoleońska ponownie spowodowała upadek wioski. Szczególnie trudny był rok 1813. Jesienią tego roku na Wzgórzu Górkowskim okopały się siły pruskie, 10 listopada miała miejsce krwawa bitwa między nimi i częścią francuskiej załogi twierdzy głogowskiej.

W XIX wieku Górkowo, pobliskie Szczyglice, a zwłaszcza Wzgórze Górkowskie, stały się dla głogowian ulubionym celem rodzinnych wycieczek niedzielnych. Jako atrakcję traktowano też kilkusetletnią lipę, pod którą, według ustnej tradycji, w 1642 r. odbył odprawę przed atakiem na Głogów szwedzki generał Torsteson. Ruch wycieczkowy miał odtąd wpływ na materialne położenie mieszkańców tej okolicy. W XX wieku ograniczał się on jednak bardziej do samego wzgórza, na którym wybudowano wieżę poświęconą Bismarckowi (1906) i restaurację.

W sąsiedztwie Górkowa, obok drogi do Głogowa, znajdowały się ­­­co najmniej od drugiej połowy XVII wieku ujęcia wody pitnej dla miasta. Zostały one w 1882 r. przebudowane, a na początku XX wieku teren strefy włączony został w obręb miasta. Wspomniana droga, prowadząca z Głogowa do Kwielic (Gurkauer Chaussee – Szosa Górkowska) została w 1894 r. w całości wybrukowana. W 1874 r. garnizon głogowski nabył w Górkowie tereny z przeznaczeniem na poligon strzelecki. W roku 1899 wzniesiono tam magazyn na amunicje. Po I wojnie światowej część terenu wydzierżawił gminny związek strzelecki skupiający Górkowo, Szczyglice i Turów.

Przed I wojną światową w Górkowie mieszkały 72 osoby. Jedynym podmiotem o istotnym znaczeniu gospodarczym był folwark. Po utworzeniu w 1937 r. nowej gminy Bismarckhöhe (wcześniejsze Szczyglice), Górkowo funkcjonowało jako część Szczyglic pod nazwą Bismarckhöhe-Nord. Całą gminęzamieszkiwało 205 osób (1944).

8 lutego 1945 r. Wzgórze Górkowskie zajęte zostało przez wojska radzieckie. Z  mieszczonych tam stanowisk artyleryjskich prowadzony był ostrzał miasta, mający decydujące znaczenie w pierwszej fazie oblężenia. W samym Górkowie działania wojenne nie spowodowały istotnych szkód. Po wojnie Górkowo (wówczas wioska otrzymała to brzmienie nazwy) szybko zostało ponownie zasiedlone i stało się wsią sołecką w ramach gminy Żarków (krótki epizod) i Ruszowice. W Górkowie nastąpiło – w zmienionych formacjach – utrzymanie względnie częściowe odtworzenie tradycyjnych funkcji strukturalnych: folwarku – jako spółdzielni rolniczej (Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna „Górkowo” – założona w 1952 r., obecnie Spółdzielnia Produkcji Rolnej „Górkowo”), poligonu, strefy ochrony sanitarnej ujęcia wody.

Kolejne zmiany administracyjne i nazewnictwa: od 1955 – gromada Nosocice (od wtedy [?] Górka Głogowska), 1965 – gromada Krzepów, 1974 – gmina Głogów, 1984 – miasto Głogów (osiedle Górkowo). Utworzenie w roku 1979 na zboczach Wzgórza Górkowskiego naturalnego toru motocrossowego o wysokich walorach i odbywające się tam odtąd zawody (od kilku lat również w randze europejskiej), przydało temu miejscu nowy i ważny akcent. Wykupienie terenu wzgórza przez gminę miejską Głogów w 1997 r., stwarza nowe perspektywy jego rozwoju. Opracowany jest projekt utworzenia tam całorocznego ośrodka rekreacyjno-sportowego.

Źródło informacji – Antoni Bok, Encyklopedia Ziemi Głogowskiej

Napisz komentarz - będzie widoczny po zaakceptowaniu przez moderatora